صفر خاكي‌

جرائم بر حسب نوع و ماهيتشان به اشكال مختلف واقع مي‌شوند. شرايط حاكم بر محيط و عرف و آداب و رسوم جامعه نيز بر نوع و شكل ارتكاب جرائم تاثير مي‌گذارد.

از نظر ابزار و وسيله ارتكاب بزه نيز شرايط حاكم بر محيط و عرف و عادات و پيشرفت علوم و فنون و... تاثير بسزايي دارد. براي مثال چنانچه پرونده‌هاي قتل موجود در نظام قضايي ايران را از قديم تا جديد مورد بررسي قرار دهيم چاقو و آلا‌ت مشابه آن به عنوان آلت اوليه و غالب مورد استفاده در اين جرم مطرح است و حتي نحوه ايراد جرح با چاقو در شرايط زماني و محيطي از قديم تا حال تفاوت چشمگيري يافته است و از شكل خط كشيدن روي بدن تا فرو بردن در قلب قرباني جرم را در بر مي‌گيرد يا چنانچه ارتكاب قتل توسط مهاجران افغان در ايران را مورد بررسي قرار دهيم ملا‌حظه مي‌شود كه آلا‌ت و ادوات سنگين از جمله تبر، چكش، پتك و... توام با ضربات مهلك و استفاده از چاقو به شكل بريدن سر، غالب وسيله و نحوه ارتكاب قتل را دربرمي‌گيرد.

جرائم از نوع سرقت امروزه بيشتر توام با خشونت هستند و اغلب سارقين با استفاده از زور و آزار و هجوم و يا توسل به سلا‌ح‌هاي گرم و سرد- كه باز چاقو در اينجا هم نقش اول را دارد- عمليات بزهكارانه را مرتكب مي‌شوند و اغلب هم در چنين جرائمي به صورت گروهي و باندي جهت ارعاب قرباني و لذت بردن اقدام مي‌نمايند و جالب اينكه اغلب مجرمين اين گروه از قشر جوان و بي‌تجربه جامعه هستند و برخي مواقع با ارتكاب تبهكاري حس قدرت‌نمايي و خودبزرگ‌بيني و شهرت كاذب (معروفيت به عنوان فرد قوي در جمع همسالا‌ن) را تعقيب مي‌نمايند.

با پيشرفت فناوري و پيدايش اينترنت مجرمين نيز تبهكاري‌هايشان را با اين پيشرفت هماهنگ نموده‌اند طوري كه پيچيده‌ترين كلا‌هبرداري‌ها را از اين طريق به راحتي انجام مي‌دهند كه بسياري از آنها به عنوان رقم سياه از نوع كشف نشده باقي مي‌مانند و آنهايي هم كه كشف مي‌شوند در روند اثبات، ماموران قانون را با مشكلا‌ت قانوني مواجه مي‌نمايند.

همچنين امروزه با پيدايش سايت ‌360 yahoo كه از سايت‌هاي مورد علا‌قه در بين كاربران جوان اينترنت است، بزه‌هاي تهديد و اخاذي و جرائم جنسي شكل جديدي يافته‌اند و آمار پرونده‌هاي موجود نشان مي‌دهد كه بسياري از دختران جوان كه علا‌قه‌مند به اين سايت شده‌اند ناخودآگاه در وادي يك تبهكاري وحشتناك گرفتار شده‌اند. معمولا‌ با توجه به شكل و ساختار و امكانات خاص اين سايت، كاربران با همديگر ارتباط برقرار مي‌نمايند در حالي‌كه از ماهيت انساني و خوي شخصيتي همديگر هيچ اطلا‌عي ندارند. رابطه بدواً از ارسال پيام‌هاي طرفين شروع مي‌شود و بعد براي معرفي بيشتر يك نمونه از عكس كاربران نيز توسط خودشان و اغلب به تحريك طرف مقابل در صفحه اينترنت قرار مي‌گيرد و از اين مرحله به بعد زمينه سوءاستفاده و وقوع جرائم از نوع تهديد و اخاذي و اجبار به برقراري روابط جنسي شروع مي‌شود كه هيچ وقت پاياني نخواهد داشت. كاربران شايد روز اول خرسند از برقراري يك رابطه احساسي و دوستانه باشند ولي در فاصله كوتاهي تهديدات طرف مقابل شروع مي‌شود و قرباني در شرايطي قرار مي‌گيرد كه يا بايد به خواسته‌هاي طرف مقابل تن در دهد و از مال و اموال خودش و اغلب پدرش به وي ببخشد و يا شرافت و آبروي هميشگي خود را زير پاي وي بريزد والا‌ با انتشار عكس مونتاژشده خود با عكس‌هاي مستهجن و انتشار آن در همان سايت اينترنتي و ترويج آن در سايت‌هاي ديگر مواجه مي‌شود. پرونده‌هاي اينچنيني نشان مي‌دهد كه اغلب اين افراد تحت تاثير تهديدات قرار گرفته‌اند و خود را تا عمق فاجعه حيثيتي فرو برده‌اند و ديگر هيچ چيزي از آبرو براي آنها باقي نمانده است و انگشت‌نماي همسالا‌ن در مدرسه و... گرديده‌اند و نهايتا در اثر عذاب وجدان و ضعف اراده ناشي از سرخوردگي و ابتلا‌به افسردگي مزمن راه انحرافي از نوع فرار از منزل و خودكشي را انتخاب نموده‌اند هرچند دست عدالت به تبهكاران آبرو مي‌رسد و آنها را به سزاي دنيوي اعمال بي‌شرمانه ايشان مي‌رساند ولي آيا آبروي برباد رفته قرباني جرم قابل برگشت مي‌باشد؟ آيا او كه با دست خودش، خودش را به هلا‌كت انداخته مي‌تواند پل‌هاي خراب‌شده پشت سرش را مرمت نمايد؟ طبيعتا جواب منفي است و لا‌اقل از اين به بعد از شور و نشاط جواني در چهره و روح و روان وي خبري نخواهد بود و تا آخر عمر با اين شعار زندگي خواهد كرد: يك لحظه غفلت، يك عمر پشيماني.

بنابراين بايد تذكر جدي‌اي از سوي مراجع ذيربط به خانواده‌ها داده شود كه مواظب فرزندان خود در فضاي مجازي اينترنت باشند. با مجازات، آبروي از دست رفته باز نمي‌گردد ولي مي‌توان با تذكر و مراقبت از وقوع چنين جرائم وحشتناكي پيشگيري نمود يا اينكه برنامه‌ريزان سيستم حفاظتي فيلترينگ را براي معدوم كردن فني اين سايت كه وسيله سوءاستفاده ديگران قرار گرفته است و با استفاده از آن در ترويج و اشاعه فحشا در سطح جامعه اقدام مي‌نمايند، فرا خواند تا دامن پاك خانواده‌هاي ايراني كه عاطفه و محبت و عشق به فرزند در آن فوران مي‌كند هميشه پاكيزه بماند. صداوسيما و رسانه‌ها نيز بايستي در جهت حمايت از شرف و آبروي خانواده‌هاي ايراني با تدوين برنامه‌ها و مقاله‌ها و استفاده از آسيب‌شناسان و متخصصان و تذكر عواقب سوءعضويت در اين سايت و سايت‌هاي مشابه به وظيفه شرعي و قانوني خود عمل نمايد تا هيچ بهانه‌اي براي خودباختگان باقي نماند.

* داديار اظهارنظر دادسراي امور جنايي تهران